Awerroes, właściwie Abū al-Walīd Muḥammad ibn Aḥmad ibn Rushd, był wybitnym andaluzyjskim uczonym muzułmańskim, który żył w latach 1126-1198. Na przełomie XII i XIII wieku dał się poznać jako wszechstronny polimata – prawnik, lekarz, filozof, astronom, fizyk, psycholog, matematyk i lingwista. Jego fundamentalne prace, przede wszystkim monumentalne komentarze do dzieł Arystotelesa, odegrały kluczową rolę w ponownym wprowadzeniu i recepcji greckiej filozofii w Europie, za co zyskał miano „Komentatora”. Urodzony w Kordobie, w rodzinie o bogatych tradycjach prawniczych i intelektualnych, Awerroes stał się jedną z najważniejszych postaci w historii myśli islamskiej i europejskiej.
Jego życie i twórczość przypadły na burzliwy okres panowania dynastii Almorawidów, a następnie Almohadów, co miało znaczący wpływ na jego karierę i poglądy. Mimo że zmarł w Marrakeszu, stolicy Almohadów, jego dziedzictwo na zawsze związało go z Kordobą i całą kulturową spuścizną Al-Andalus. W świecie zachodnim znany jest pod zlatinizowaną formą swojego imienia – Averroes.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na grudzień 1198 roku Awerroes miał 72 lata.
- Żona/Mąż: Brak informacji w artykule.
- Dzieci: Brak informacji w artykule.
- Zawód: Prawnik, lekarz, filozof, astronom, fizyk, psycholog, matematyk, lingwista.
- Główne osiągnięcie: Monumentalne komentarze do dzieł Arystotelesa, które przyczyniły się do odrodzenia arystotelizmu w Europie.
Podstawowe informacje o Awerroesie
Pełne imię to Abū al-Walīd Muḥammad ibn Aḥmad ibn Rushd, powszechnie znany jako Awerroes. Urodził się 14 kwietnia 1126 roku w Kordobie, w Al-Andalus, pod panowaniem Imperium Almorawidów. Zmarł 11 grudnia 1198 roku w Marrakeszu, stolicy Kalifatu Almohadów. W chwili śmierci Awerroes miał 72 lata.
Jego wszechstronność przyniosła mu miano „polimaty” oraz „Ojca Racjonalizmu”. Jego zainteresowania naukowe obejmowały prawoznawstwo, medycynę, filozofię, astronomię, fizykę, psychologię, matematykę i lingwistykę. Przydomek „Komentatora” zyskał dzięki swoim dogłębnym analizom dzieł Arystotelesa, które odegrały kluczową rolę w ponownym odkryciu greckiej myśli filozoficznej w Europie. Aby odróżnić go od dziadka, często używano przydomka *al-Hafid*, czyli „Wnuka”.
Rodzina i życie prywatne Awerroesa
Awerroes pochodził z rodziny o wysokiej pozycji intelektualnej i społecznej w Kordobie. Jego dziadek był głównym sędzią (*qadi*) Kordoby i imamem Wielkiego Meczetu, co świadczy o szacunku, jakim cieszyła się jego rodzina. Ta tradycja rodzinna wpłynęła na jego wykształcenie i późniejszą ścieżkę kariery.
Ojciec Awerroesa, Abu al-Qasim Ahmad, kontynuował rodzinne tradycje jako główny sędzia. To on rozpoczął edukację syna, wprowadzając go w prawoznawstwo malikickie, kładąc nacisk na opanowanie dzieła *Muwatta* Imama Malika. Awerroes studiował również hadisy u Ibn Bashkuwala, prawoznawstwo malikickie u al-Hafiza Abu Muhammada ibn Rizqa, a wiedzę medyczną zdobywał pod okiem Abu Jafara Jarima al-Tajaila, co zapewniło mu wszechstronne wykształcenie.
Kariera i służba publiczna Awerroesa
Kariera Awerroesa była silnie związana ze służbą publiczną dla Kalifatu Almohadów. W 1153 roku przebywał w Marrakeszu, gdzie na zlecenie władz kalifatu prowadził ważne obserwacje astronomiczne. Aktywnie wspierał również projekty budowy uczelni, demonstrując swoje zaangażowanie w rozwój nauki i edukacji.
Przełomowym momentem było spotkanie z kalifem Abu Yaqubem Yusufem w 1169 roku. Dzięki rekomendacji Ibn Tufayla, Awerroes zaprezentował swoją erudycję, a jego dyskusja na temat wieczności niebios zrobiła na kalifie ogromne wrażenie. To wydarzenie otworzyło mu drogę do objęcia kluczowych stanowisk. W 1169 roku został sędzią w Sewilli, a w 1171 roku objął to samo stanowisko w swojej rodzinnej Kordobie. Jako *qadi*, wydawał opinie prawne (*fatwy*), umacniając swoją pozycję autorytetu prawnego.
Szczyt jego kariery przypadł na rok 1182, kiedy został osobistym lekarzem kalifa, zastępując Ibn Tufayla. W tym samym roku powołano go na głównego sędziego Kordoby. Pełnienie tych prestiżowych funkcji świadczyło o ogromnym zaufaniu władców do jego wszechstronności i kompetencji.
Kluczowe etapy kariery Awerroesa
- 1153 r.: Misja w Marrakeszu – obserwacje astronomiczne i wsparcie dla budowy uczelni.
- 1169 r.: Spotkanie z kalifem Abu Yaqubem Yusufem, zdobycie jego przychylności.
- 1169 r.: Mianowanie sędzią w Sewilli.
- 1171 r.: Objęcie stanowiska sędziego w Kordobie.
- 1182 r.: Zostanie osobistym lekarzem kalifa.
- 1182 r.: Mianowanie głównym sędzią Kordoby.
Dorobek naukowy i dzieła Awerroesa
Awerroes pozostawił po sobie imponujący dorobek naukowy, szacowany na ponad 100 książek i traktatów. Jego prace obejmowały 28 dzieł filozoficznych, 20 medycznych, 8 prawnych, 5 teologicznych i 4 z gramatyki, co dowodzi jego wszechstronności.
Największe uznanie przyniosły mu komentarze do dzieł Arystotelesa, opracowane w trzech formach: krótkich (*jami*), średnich (*talkhis*) oraz długich (*tafsir*). Długie komentarze zawierały pełny tekst Arystotelesa z analizą linia po linii, co było kluczowe dla recepcji myśli Stagirytę w Europie. Jego dzieło medyczne, *Al-Kulliyat fi al-Tibb* (w Europie znane jako *Colliget*), stało się podstawowym podręcznikiem medycyny na europejskich uniwersytetach przez wieki. W pracy *Incoherence of the Incoherence* bronił filozofii przed atakami Al-Ghazalego, argumentując brak sprzeczności między religią a filozofią.
Rodzaje komentarzy do Arystotelesa
- Krótkie (*jami*)
- Średnie (*talkhis*)
- Długie (*tafsir*) – zawierające pełny tekst oryginału z analizą linia po linii.
Warto wiedzieć: Najważniejsza praca medyczna Awerroesa, *Al-Kulliyat fi al-Tibb*, znana w Europie jako *Colliget*, stała się na całe stulecia podstawowym podręcznikiem medycyny na europejskich uniwersytetach.
Medycyna i nauka Awerroesa
Wkład Awerroesa w medycynę i naukę był znaczący. Zaproponował nową teorię udaru mózgu i jako pierwszy opisał objawy choroby Parkinsona. Istnieją przesłanki, że mógł poprawnie zidentyfikować siatkówkę jako część oka odpowiedzialną za odbiór światła.
Jego główna praca medyczna, *Al-Kulliyat fi al-Tibb* (*Colliget*), była wszechstronnym podręcznikiem, który przez wieki stanowił podstawę nauczania medycyny na europejskich uniwersytetach. Awerroes zajmował się również astronomią, prowadząc obserwacje w Marrakeszu, co potwierdza jego wszechstronność. Jego pisma, choć często komentujące Arystotelesa, zawierały oryginalne przemyślenia i odkrycia, które wpłynęły na rozwój myśli naukowej i filozoficznej epoki.
Osiągnięcia naukowe Awerroesa
- Nowa teoria udaru mózgu.
- Pierwszy opis oznak i objawów choroby Parkinsona.
- Potencjalne zidentyfikowanie siatkówki jako części oka odpowiedzialnej za odbiór bodźców świetlnych.
Kontrowersje i wygnanie Awerroesa
W 1195 roku Awerroes stanął przed trybunałem w Kordobie. Jego nauki, często wykraczające poza utarte normy, doprowadziły do potępienia jego dzieł i skazania go na wygnanie. Było to dramatyczne zwieńczenie jego kariery.
Przyczyny tego upadku były złożone, łącząc motywacje polityczne i teologiczne. Uważa się, że kalif mógł poświęcić Awerroesa, aby zyskać poparcie ortodoksyjnych ulemów w wojnie przeciwko chrześcijańskim królestwom. Radykalne tezy Awerroesa, w tym koncepcja „jedności intelektu”, budziły opór i zostały oficjalnie potępione przez Kościół Katolicki w latach 1270 i 1277, co świadczy o głębokim wpływie jego myśli i o tym, jak bardzo wykraczała ona poza ówczesne normy intelektualne i religijne.
Kluczowe wydarzenia związane z kontrowersjami
- 1195 r.: Postawienie przed trybunałem w Kordobie, potępienie nauk, spalenie dzieł i skazanie na wygnanie.
- Lata 1270 i 1277: Oficjalne potępienie tez Awerroesa przez Kościół Katolicki.
Ciekawostki i dziedzictwo Awerroesa
Jedna z ciekawostek dotyczy jego drugiego pogrzebu w Kordobie, na którym obecny był młody Ibn Arabi, późniejszy wybitny mistyk. Wiele prac Awerroesa przetrwało dzięki tłumaczeniom na hebrajski i łacinę, co umożliwiło ich recepcję w Europie.
Wpływ Awerroesa na chrześcijaństwo był ogromny, nawet poprzez polemiki. Tomasz z Akwinu, krytykując awerroizm, rozwijał i ugruntowywał własne systemy filozoficzne, stymulując rozwój europejskiej filozofii średniowiecznej. Dziedzictwo Awerroesa jako „Komentatora” Arystotelesa i propagatora racjonalizmu jest niepodważalne, a jego prace stanowią ważny punkt odniesienia w badaniach nad filozofią islamu i średniowieczną myślą europejską.
Dziedzictwo Awerroesa
- Jego prace interpretujące Arystotelesa odegrały kluczową rolę w przywróceniu myśli greckiej do Europy.
- Zyskał miano „Komentatora” i „Ojca Racjonalizmu”.
- Jego dzieło medyczne „Colliget” przez wieki było podstawowym podręcznikiem medycyny na europejskich uniwersytetach.
- Krytyka jego tez przez Kościół Katolicki i Tomasza z Akwinu stymulowała rozwój europejskiej filozofii.
- Wiele jego prac przetrwało dzięki tłumaczeniom na język hebrajski i łacinę.
Awerroes pokazał, że dążenie do wiedzy i racjonalne badanie świata mogą iść w parze z głęboką duchowością, inspirując kolejne pokolenia do poszukiwania harmonii między rozumem a wiarą.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
What is Averroes famous for?
Averroes jest znany przede wszystkim jako wybitny filozof i uczony, który odegrał kluczową rolę w przywróceniu i interpretacji dzieł Arystotelesa w świecie islamu i Europy. Jego komentarze do Arystotelesa wywarły ogromny wpływ na myśl średniowieczną i renesansową.
What is the Averroes theory?
Termin „teoria Averroesa” zazwyczaj odnosi się do jego koncepcji jedności intelektu, która sugeruje, że istnieje jeden wspólny intelekt dla całej ludzkości. Ta idea, znana również jako teoria „podwójnej prawdy”, była często błędnie interpretowana jako oddzielenie rozumu od wiary.
What is Averroes real name?
Prawdziwe imię Averroesa to Abu al-Walid Muhammad ibn Ahmad ibn Ruszd (Abū al-Walīd Muḥammad ibn Aḥmad ibn Rušd). „Awerroes” to łacińska latynizacja jego arabskiego imienia.
Where was Averroes born?
Awerroes urodził się w Kordobie, która w tamtych czasach była ważnym ośrodkiem kulturalnym i naukowym Al-Andalus, czyli muzułmańskiej Hiszpanii.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Averroes
