Francis Drake: Angielski żeglarz, odkrywca i korsarz

1

Sir Francis Drake, urodzony około 1540 roku w Tavistock w hrabstwie Devon, był niezapomnianym angielskim żeglarzem, odkrywcą i korsarzem, który na zawsze zapisał się na kartach historii jako pierwszy Anglik dowodzący drugą w historii wyprawą dookoła świata (1577–1580). W wieku około 56 lat, w momencie śmierci 28 stycznia 1596 roku, Drake pozostawił po sobie dziedzictwo bohatera narodowego i symbolu elżbietańskiej potęgi morskiej. Był dwukrotnie żonaty, najpierw z Mary Newman, a następnie z Elizabeth Sydenham, a jego życie było nierozerwalnie związane z morskimi podróżami, polityką i rywalizacją z Hiszpanią.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 28 stycznia 1596 roku miał około 56 lat.
• Żona/Mąż: Dwukrotnie żonaty – z Mary Newman, a następnie z Elizabeth Sydenham.
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
• Zawód: Angielski żeglarz, odkrywca, korsarz, admirał.
• Główne osiągnięcie: Dowódca drugiej wyprawy dookoła świata (1577-1580).

Podstawowe informacje o Sir Francisie Drake’u

Francis Drake urodził się około 1540 roku w malowniczej okolicy Crowndale Farm w Tavistock, hrabstwo Devon w Anglii. Jego początki są owiane pewną tajemniczością, gdyż daty jego urodzenia szacuje się między 1539 a 1544 rokiem. Był wszechstronną postacią: angielskim żeglarzem, odkrywcą i korsarzem, który wpłynął na bieg historii. Jego największym osiągnięciem jest dowodzenie drugą w historii wyprawą dookoła świata, która trwała od 1577 do 1580 roku. Ze względu na swoją niezwykle skuteczną i budzącą postrach działalność przeciwko hiszpańskim posiadłościom, Hiszpanie nadali mu przydomek „El Draque”, czyli „Smok”. Nazwa ta, brzmiąca podobnie do jego nazwiska, doskonale oddawała jego dziką, nieustępliwą naturę, która siała postrach wśród jego wrogów.

Rodzina i życie prywatne Sir Francisa Drake’a

Rodzice i rodzeństwo

Francis Drake był najstarszym z dwunastu synów Edmunda Drake’a (1518–1585) i jego żony Mary Mylwaye. Edmund Drake był protestanckim rolnikiem, a Francis odziedziczył po nim silne przekonania religijne. Liczne rodzeństwo świadczy o dużej rodzinie, jednak to Francis zyskał największą sławę i wpływy.

Ucieczka z powodu prześladowań religijnych

W 1549 roku, w burzliwym okresie Rebelii Modlitewników, rodzina Drake’ów była zmuszona do ucieczki z Devon do Kentu. Powodem prześladowań były ich silne protestanckie przekonania, co miało znaczący wpływ na dalsze życie i światopogląd młodego Francisa. Te wczesne doświadczenia ukształtowały jego głęboko zakorzenioną wiarę i niechęć do katolickiej Hiszpanii.

Pierwsze małżeństwo

W 1569 roku Francis Drake poślubił Mary Newman. Ich związek trwał aż do jej śmierci w 1581 roku. Mimo intensywności jego morskich podróży i kariery politycznej, Drake był związany ze swoją pierwszą żoną przez ponad dekadę.

Drugie małżeństwo

W 1585 roku, już jako sławny i bogaty bohater narodowy, Francis Drake poślubił Elizabeth Sydenham. To drugie małżeństwo miało miejsce w okresie, gdy jego sukcesy na morzu i w służbie Korony Angielskiej były ugruntowane, co świadczy o jego stabilizacji osobistej w szczytowym momencie kariery.

Początki kariery i udział w handlu niewolnikami

Nauki żeglarskiego rzemiosła u krewnych

Młody Francis Drake swoją przygodę z żeglugą rozpoczął pod opieką swojego krewnego, Williama Hawkinsa, wpływowego kapitana z Plymouth. To właśnie u niego Drake pobierał pierwsze i kluczowe nauki żeglarskiego rzemiosła, które położyły podwaliny pod jego przyszłą, legendarną karierę.

Pierwszy własny statek

Talent i pracowitość Drake’a szybko zostały zauważone. Właściciel małego barku, u którego Francis służył jako czeladnik, był tak zadowolony z jego umiejętności, że w swoim testamencie zapisał mu właśnie ten statek. To wydarzenie uczyniło młodego Drake’a armatorem i dało mu pierwszy, samodzielny krok w budowaniu swojej morskiej fortuny.

Udział w wyprawach handlu niewolnikami z Johnem Hawkinsem

W latach 1562–1569 Francis Drake brał udział w ryzykownych wyprawach swojego kuzyna, Johna Hawkinsa. Wyprawy te polegały na porywaniu ludzi w Afryce Zachodniej i nielegalnej sprzedaży ich jako niewolników w hiszpańskich koloniach w Ameryce. Działalność ta, choć dziś moralnie nieakceptowalna, była wówczas częścią szarej strefy handlu i stanowiła źródło kapitału dla wielu angielskich żeglarzy.

Bitwa pod San Juan de Ulúa (1568)

Jedną z najbardziej dramatycznych wypraw, w których Drake brał udział u boku Hawkinsa, była bitwa pod San Juan de Ulúa w 1568 roku. Drake dowodził wówczas statkiem „Judith”. Flota angielska została zaatakowana przez Hiszpanów w meksykańskim porcie, co zakończyło się dotkliwą klęską Anglików. Wydarzenie to miało znaczący wpływ na dalsze relacje Drake’a z Hiszpanią.

Liczba ofiar handlu niewolnikami

Szacuje się, że podczas czterech wypraw, w których Francis Drake brał udział, zniewolono około 1200 Afrykanów. Co tragiczniejsze, trzy razy tyle osób mogło zginąć podczas walk oraz w wyniku trudnych warunków transportu. Choć dzisiaj ta część jego historii budzi kontrowersje, stanowi ona ważny element jego wczesnej kariery.

Wyprawa dookoła świata (1577–1580)

Początek wielkiej podróży

Wyprawa, która przyniosła Francisowi Drake’owi nieśmiertelną sławę i status bohatera narodowego, rozpoczęła się 15 grudnia 1577 roku. Drake wyruszył z Anglii na pokładzie swojego flagowego okrętu z odważnym zamiarem wpłynięcia na Pacyfik. Była to śmiała ekspedycja, która miała na celu nie tylko eksplorację, ale także podważenie hiszpańskiej dominacji na morzach.

Egzekucja Thomasa Doughty’ego

Podczas tej epickiej podróży, w 1578 roku, Drake musiał zmierzyć się z poważnym kryzysem dyscyplinarnym. Oskarżył swojego przyjaciela, Thomasa Doughty’ego, o bunt i czary. Po szybkim procesie na pokładzie statku, Doughty został ścięty. Decyzja ta świadczyła o bezwzględności Drake’a w utrzymywaniu porządku i dyscypliny wśród załogi, co było kluczowe dla powodzenia tak dalekiej wyprawy.

Zmiana nazwy okrętu flagowego

Główny statek Drake’a, początkowo noszący nazwę „Pelican”, został przemianowany na „Golden Hind” (Złota Łania) w trakcie rejsu. Zmiana ta nie była przypadkowa – statek ten stał się symbolem jego triumfalnego powrotu i odzwierciedlał jego ambicje i sukcesy. To właśnie na pokładzie „Golden Hind” Drake opłynął świat.

Odkrycie Nova Albion

W 1579 roku, podczas swojej podróży wzdłuż zachodniego wybrzeża Ameryki, Drake wylądował na wybrzeżu dzisiejszej Kalifornii. Nazwał te tereny „Nova Albion” (Nowy Albion) i ogłosił je własnością królowej Elżbiety I. Był to znaczący krok, który stanowił bezpośrednie wyzwanie dla hiszpańskiej dominacji w Nowym Świecie i otworzył drogę do roszczeń Anglii na tych terenach.

Triumfalny powrót

Francis Drake powrócił do Plymouth 26 września 1580 roku, kończąc swoją legendarną wyprawę dookoła świata. Przywiózł ze sobą ogromne ilości cennych przypraw oraz – co równie ważne – hiszpańskie złoto i srebro. Skarby te uczyniły go niezwykle bogatym człowiekiem i umocniły jego pozycję w Anglii, a sama wyprawa przekształciła go w postać legendarną.

Działalność wojenna i polityczna

Pasowanie na rycerza

W uznaniu jego wybitnych osiągnięć, w 1581 roku królowa Elżbieta I nadała Francisowi Drake’owi tytuł Knight Bachelor. Ceremonia pasowania na rycerza odbyła się w niezwykłym miejscu – na pokładzie jego okrętu flagowego „Golden Hind”, co podkreślało znaczenie jego morskich sukcesów dla Korony.

Kariera parlamentarna

Sir Francis Drake nie ograniczał się jedynie do morskich przygód. Był aktywnym politykiem i zasiadał w parlamencie jako reprezentant trzech różnych okręgów: Camelford (1581), Bossiney (1584) oraz Plymouth (1593). Jego obecność w parlamencie świadczyła o jego rosnących wpływach i zaangażowaniu w sprawy państwowe.

Atak na Kadyks (1587)

W ramach działań wyprzedzających potencjalny atak Hiszpanii na Anglię, Drake w 1587 roku dokonał śmiałego rajdu na port w Kadyksie. Operacja ta, nazwana przez Drake’a „Przypalaniem brody królowi Hiszpanii”, zakończyła się zniszczeniem wielu hiszpańskich okrętów wojennych i znacząco opóźniła wypłynięcie Wielkiej Armady o cały rok, dając Anglii cenny czas na przygotowania.

Walka z Wielką Armadą (1588)

W 1588 roku, podczas kluczowej próby inwazji Hiszpanii na Anglię, Francis Drake pełnił funkcję wiceadmirała angielskiej floty. Jako zastępca lorda Howarda z Effingham, odegrał kluczową rolę w rozbiciu potężnych hiszpańskich sił. Jego dowództwo i strategie miały fundamentalne znaczenie dla obrony Anglii.

Porażka Angielskiej Armady (1589)

Rok po spektakularnym zwycięstwie nad Hiszpanami, Drake dowodził tzw. Angielską Armadą, która miała na celu kontratak na Hiszpanię. Niestety, ta ekspedycja zakończyła się katastrofą i znaczącą klęską finansową dla Anglii, pokazując, że nawet najwięksi dowódcy mogą doświadczyć porażki.

Majątek i finanse Sir Francisa Drake’a

Fortuna z korsarstwa

Dzięki swoim udanym napadom na hiszpańskie transporty srebra, w tym legendarnemu zdobyciu 20 ton kruszcu w Nombre de Dios w 1573 roku, Francis Drake zgromadził fortunę. Stał się jednym z najbogatszych ludzi w Anglii, a jego bogactwo było dowodem skuteczności jego działań jako korsarza.

Ranking Forbesa

Według współczesnych analiz, w tym prestiżowego magazynu Forbes, Sir Francis Drake zajmuje drugie miejsce na liście najlepiej zarabiających piratów w historii. Jego zdolność do zdobywania bogactw na morzu była legendarna i wykraczała poza epokę.

Szacunkowy majątek

Szacuje się, że majątek Sir Francisa Drake’a, przeliczony na wartość z 2024 roku, wynosi około 167,9 miliona dolarów. Ta astronomiczna suma świadczy o jego niezwykłym sukcesie finansowym, który był wynikiem połączenia śmiałości, umiejętności nawigacyjnych i strategicznego podejścia do łupienia hiszpańskich statków.

Śmierć i dziedzictwo Sir Francisa Drake’a

Ostatnia wyprawa i przyczyna zgonu

Francis Drake zmarł 28 stycznia 1596 roku na pokładzie swojego statku u wybrzeży Portobelo, które dziś znajduje się w Panamie. Jego ostatnia wyprawa, mająca na celu atak na hiszpańskie posiadłości, zakończyła się tragicznie. Przyczyną śmierci była dyzenteria (czerwonka), na którą zapadł po nieudanym ataku na Panamę.

Pochówek w morzu

Zgodnie z tradycyjnym morskim obyczajem, ciało Sir Francisa Drake’a zostało złożone w ołowianej trumnie i zatopione w morzu w pobliżu Portobelo. Ten symboliczny pochówek w głębinach oceanu, który był jego domem i polem bitwy, stanowił ostatni akt jego niezwykłego życia.

Poszukiwania trumny

Do dziś poszukiwacze skarbów i entuzjaści historii próbują odnaleźć miejsce spoczynku Sir Francisa Drake’a. Jego zatopiona trumna stała się legendą i obiektem nieustannych poszukiwań, podkreślając jego nieśmiertelny status w historii żeglugi.

Wiek w chwili śmierci

W momencie zgonu, 28 stycznia 1596 roku, Sir Francis Drake miał około 56 lat. Na standardy XVI wieku był to wiek dojrzały, co świadczy o tym, że przeżył intensywne i pełne przygód życie, które dla wielu jego współczesnych byłoby nieosiągalne.

Ciekawostki i mniej znane fakty

Sojusz z Cimarrónami

Podczas swoich wypraw w Panamie, Francis Drake nawiązał nieoczekiwany sojusz z Cimarrónami – zbiegłymi afrykańskimi niewolnikami, którzy utworzyli własne społeczności. Ich wiedza o terenie i umiejętności okazały się nieocenione w jego działaniach przeciwko Hiszpanom.

Diego

Jednym z Cimarrónów, który stał się wolnym człowiekiem i przez wiele lat służył u boku Drake’a, był Diego. Jego obecność i lojalność świadczą o złożonych relacjach, jakie Drake potrafił nawiązywać w swoich podróżach.

Dowodzone statki

W trakcie swojej bogatej kariery dowodził wieloma słynnymi jednostkami. Do najbardziej znanych należą „Golden Hind”, „Bonaventure” oraz „Revenge”. Każdy z tych okrętów był świadkiem jego morskich triumfów.

Globalne uznanie

Jego nazwisko zostało upamiętnione w nazwach geograficznych na całym świecie. Najsłynniejszą z nich jest Cieśnina Drake’a, która łączy Ocean Atlantycki z Pacyfikiem na południe od przylądka Horn, stanowiąc kluczowy szlak morski.

Pochodzenie imienia

Francis Drake został nazwany na cześć swojego ojca chrzestnego, Francisa Russella, 2. hrabiego Bedford. To wskazuje na powiązania jego rodziny z angielską arystokracją i wpływowymi rodami.

Ustalanie wieku na podstawie portretów

Historycy ustalają przybliżoną datę urodzenia Drake’a na podstawie inskrypcji na jego portretach. Jedna z miniatur autorstwa Nicholasa Hilliarda z 1581 roku podaje, że Drake miał wówczas 42 lata, co sugeruje rok urodzenia około 1539.

Kariera ojca

Ojciec Francisa, Edmund Drake, pełnił ważną funkcję duszpasterza ludzi służących w Królewskiej Marynarce Wojennej. To mogło mieć wpływ na wczesne zainteresowanie syna morzem i służbą krajowi.

Wpływ religii

Jak wspomniano, ucieczka przed prześladowaniami religijnymi w dzieciństwie ukształtowała jego silne protestanckie przekonania. Ta głęboka wiara często wpływała na jego decyzje i motywacje podczas wypraw.

Status bohatera

Po powrocie z wyprawy dookoła świata, Francis Drake stał się angielskim bohaterem narodowym. Jego dokonania były celebrowane i inspirowały kolejne pokolenia żeglarzy i odkrywców.

Symbol potęgi

Jego okręty, a zwłaszcza „Golden Hind”, stały się symbolami elżbietańskiej potęgi morskiej. Reprezentowały one wzrost znaczenia Anglii jako mocarstwa morskiego w XVI wieku.

Zasługi morskie

Tytuł szlachecki, nadany mu przez królową Elżbietę I, był symbolem uznania dla jego niezwykłych osiągnięć na oceanach i służby dla Korony.

Reprezentant Plymouth

Drake służył swojemu rodzinnemu miastu, Plymouth, nie tylko jako żeglarz, ale również jako poseł w parlamencie. Dowodzi to jego zaangażowania w życie polityczne i społeczne kraju.

Bezwzględność

Egzekucja Thomasa Doughty’ego podczas wyprawy dookoła świata, choć kontrowersyjna, pokazała jego bezwzględność w utrzymywaniu dyscypliny. Była to cecha niezbędna do przetrwania i sukcesu w surowych warunkach morskich podróży.

Wyzwanie dla Hiszpanii

Odkrycie i nazwanie Nova Albion stanowiło bezpośrednie wyzwanie dla hiszpańskiej dominacji w Ameryce Północnej. Był to gest symboliczny, ale miał dalekosiężne konsekwencje polityczne.

Złoto i srebro

Skarby przywiezione z wyprawy dookoła świata, w tym ogromne ilości złota i srebra, uczyniły go niezwykle bogatym człowiekiem i zasiliły skarb państwa angielskiego, wzmacniając pozycję Anglii w Europie.

Intensywne życie

Francis Drake prowadził jedno z najbardziej intensywnych i niebezpiecznych żyć w swojej epoce. Jego kariera była pełna rywalizacji, przygód i walki, co czyni go postacią fascynującą.

Kluczowe wydarzenia z życia Sir Francisa Drake’a

Chronologia kariery

• Ok. 1540: Urodzenie w Tavistock, Devon.
• 1549: Ucieczka rodziny z Devon do Kentu z powodu prześladowań religijnych.
• 1562–1569: Udział w wyprawach handlu niewolnikami z Johnem Hawkinsem.
• 1568: Bitwa pod San Juan de Ulúa, dowódca statku „Judith”.
• 1569: Pierwsze małżeństwo z Mary Newman.
• 1573: Zdobycie 20 ton kruszcu w Nombre de Dios.
• 1577–1580: Wyprawa dookoła świata na pokładzie „Golden Hind”.
• 1578: Egzekucja Thomasa Doughty’ego.
• 1579: Odkrycie i nazwanie Nova Albion.
• 26 września 1580: Triumfalny powrót do Plymouth.
• 1581: Pasowanie na rycerza przez królową Elżbietę I.
• 1581: Pierwsza kadencja w parlamencie (Camelford).
• 1584: Druga kadencja w parlamencie (Bossiney).
• 1585: Drugie małżeństwo z Elizabeth Sydenham.
• 1587: Atak na Kadyks („Przypalanie brody królowi Hiszpanii”).
• 1588: Rola wiceadmirała w walce z Wielką Armadą.
• 1589: Porażka Angielskiej Armady.
• 1593: Trzecia kadencja w parlamencie (Plymouth).
• 28 stycznia 1596: Śmierć u wybrzeży Portobelo (Panama).

Osiągnięcia i wyróżnienia

Najważniejsze dokonania

• Pierwszy Anglik dowodzący wyprawą dookoła świata (1577–1580).
• Odkrycie i nazwanie Nova Albion (dzisiejsza Kalifornia).
• Kluczowa rola w pokonaniu Wielkiej Armady w 1588 roku.
• Zdobycie ogromnych ilości hiszpańskiego złota i srebra, które zasiliły angielski skarbiec.
• Posiadanie tytułu szlacheckiego nadanego przez królową Elżbietę I.

Rodzina i związki

• Rodzice: Edmund Drake (1518–1585) i Mary Mylwaye.
• Rodzeństwo: Dwunastu braci.
• Pierwsza żona: Mary Newman (poślubiona w 1569, zmarła w 1581).
• Druga żona: Elizabeth Sydenham (poślubiona w 1585).

Majątek i finanse

Szacunkowa wartość majątku

Warto wiedzieć: Według szacunków z 2024 roku, majątek Sir Francisa Drake’a w przeliczeniu na współczesną walutę wynosiłby około 167,9 miliona dolarów, co czyni go jednym z najbogatszych korsarzy w historii.

Dziedzictwo i pamięć

Kluczowe aspekty dziedzictwa

• Status bohatera narodowego: Po powrocie z wyprawy dookoła świata stał się symbolem angielskiej odwagi i potęgi morskiej.
• Symbol potęgi: Jego statki, takie jak „Golden Hind”, stały się ikonami elżbietańskiej ery morskiej.
• Nazwy geograficzne: Jego nazwisko upamiętnia Cieśnina Drake’a, łącząca Atlantyk z Pacyfikiem.
• Kontrowersje: Jego działalność jako korsarza i udział w handlu niewolnikami budzą dyskusje historyczne.

Sir Francis Drake był postacią, której życie, choć naznaczone śmiałością i dokonaniami, niesie ze sobą refleksję nad złożonością historii i ewolucją ludzkich wartości. Jego dziedzictwo przypomina o tym, jak ważne jest analizowanie przeszłości z perspektywy współczesnej, by lepiej rozumieć motywacje i konsekwencje działań ludzi minionych epok.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Francis_Drake